İlgili Kişinin Hakları Nelerdir?

ilgili-kisinin-haklari

İlgili kişinin hakları Kişisel Verilerin Korunması Hakkındaki Kanun’un 11. Maddesinde düzenlenmiştir. İlgili Kişi’ye tanınan bu haklar veri işleme eyleminin yasal ve hukuka uygun olup olmadığının tespiti için önemli bir imkân vermektedir. İlgili Kişi kendisine tanınan bu haklar sayesinde Veri Sorumlusunun hukuka uygun hareket edip etmediğini denetleyebilecek ve gerekli gördüğü takdirde bu faaliyete son verilmesini ve/veya faaliyetin hukuka uygun hale getirilmesini isteyebilecektir.

Önemle belirtmek gerekir ki ilgili kişinin haklarının, veri sorumlusunun aydınlatma ve veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri ile doğrudan ilişkisi vardır. Veri sorumlusu ilgili kişiyi; işlenecek kişisel veri hakkında, ne amaçla işleneceği, kimlere aktarılacağını şeffaf bir şekilde aydınlatmalıdır. Aynı zamanda işlenecek verinin hukuka aykırı bir şekilde işlenmesini önlemek, muhafaza altına almak ve üçüncü bir kişi tarafından ele geçirilmesini önlemekle yükümlüdür. Veri sorumlusunun bu yükümlülüklere aykırı hareket etmesi halinde de ilgili kişinin haklarının ihlale uğraması kaçınılmaz olacaktır.

Bu hususlar kanun kapsamında düzenlenmiş olup; kanunun tek amacının da kişisel veriyi ve ilgili kişiyi korumak olduğunu açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu haklara daha yakından bakmak gerekir ise;

  • İlgili Kişinin Kişisel Verinin İşlenip İşlenmediğini Öğrenme Hakkı

İlgili Kişinin; Veri Sorumlusuna başvurarak Kişisel Verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme hakkı bulunmaktadır. Bu hak ile İlgili Kişinin kendi verisinin işlenip işlenmediğini öğrenmeye hakkı olduğudur. Yani İlgili Kişi, bir veri sorumlusuna başvurarak soyut bir şekilde veri işlenip işlenmediğini öğrenemez. Hakkı yalnızca kendi verisi ile ilgilidir

Veri işleme faaliyetinden kasıt sadece başvuru anında işlenmesi değil, başvurudan ve hatta 6698 sy yasanın yürürlüğe girmesinden önce toplansa bile başvuru anında saklanmakta olan veriler de anlaşılmalıdır.

İlgili Kişi’nin verileri işleniyor ise İlgili Kişinin işlenen bu verilerin neler olduğunu bilgisini de öğrenme hakkı bulunmaktadır. İlgili Kişi’nin düzeltme hakkına sahip olduğu ve verilerin güncel ve doğru tutulması ilkeleri de göz önüne alındığında İlgili Kişi’nin sadece hangi veri kategorilerinin işlendiğinin değil hangi verilerinin işlendiğini öğrenme hakkı olduğu kabul edilir.

Yine İlgili Kişinin sadece olumlu değil olumsuz bir şekilde bilgi alma hakkına da sahip olduğu kabul edilmektedir. Bu sebeple İlgili Kişi’nin herhangi bir verisi işlenmede dahi bu konuda Veri Sorumlusunun bilgi verme yükümlülüğü mevcuttur.  Bu konuda İlgili Kişi’nin başvurusuna yanıt vermeyen Veri Sorumlusu, yasadan doğan yükümlülüklerini ihlal etmiş olacaktır.

  • İlgili Kişinin Kişisel Verilerin İşlenme Amacını ve Verilerin İşlenme Amacına Uygun Kullanılıp Kullanılmadığını Öğrenme Hakkı

Kişisel veriler işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmalıdır. Mevcutta olmayan ve sonradan gerçekleşmesi düşünülen amaçlarla kişisel veri toplanmamalıdır. Kişisel veri işleme faaliyetinin gerçekleşmesi için gerekli olmayan ölçüde kişisel veri toplanmamalı ve/ veya işlenmemelidir. Buna göre kişisel veriler yalnızca belirli amaçlar için ve gerektiği kadar toplanmalı, amacın gerektirdiği yerlerde kullanılmalıdır.

ilgili-kisinin-haklari

İlgili Kişi’ye tanınan bu hak sayesinde işlenen verilerinin bu ilkeler doğrultusunda işlenip işlenmediğini öğrenme hakkı getirilmiştir.

  • Verilerinin Eksik veya Yanlış İşlenmiş Olması Halinde Bunların Düzeltilmesini İsteme ya da İşleme Amacının Ortadan Kalkması Halinde Verilerinin Silinmesini İsteme Hakkı

2010 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasanın özel hayatın gizliliğini düzenleyen 20. maddesine “Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir” şeklinde yapılan düzenleme ile bu hak anayasal bir güvenceye kavuşmuştur.

İlgili Kişi’ye tanınan bu hak aynı zamanda kişisel verilerin doğru ve gerektiğinde güncel olması ilkesi ile de uyum içerisinde yer almaktadır.

Ancak burada önemli olan bir konu verinin doğru veya yanlış olduğuna hangi kıstaslara bakılarak karar verileceğidir. Bu noktada İlgili Kişi’nin verilere verdiği sübjektif anlamdan bağımsız olarak verilen objektif bir değerlendirme ile yanlış veya yanıltıcı ya da eksik olduğu sonucuna varılıyorsa verinin yanlış olduğu kabul edilir. Bu şekilde değer yargıları da verinin doğru olup olmadığının tespitinde devre dışı bırakılmış olacaktır.

ilgili-kisinin-haklari-saklama

Ayrıca İlgili Kişi’nin Kanun’un 7.maddesinde yazılı veri işleme şartlarının ortadan kalkması halinde verilerinin silinmesi veya yok edilmesini talep etme hakkı da bulunmaktadır. Bu konuda Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik yayınlanmıştır.

Yönetmeliğin 12.maddesine göre;

  • Kişisel Verilerin Yurt İçinde veya Yurt Dışında Bulunan Üçüncü Kişilere Aktarılıp Aktarılmadığını Öğrenme Hakkı

Kişisel veriler kural olarak ilgili kişinin açık rızası olmaksızın aktarılamaz. Ancak bu kuralın da istisnaları bulunmaktadır. Bu hak İlgili Kişi’ye bu istisnalarda yazlı durumun oluşup oluşmadığını denetleme imkânı sağlamaktadır. Ayrıca İlgili Kişi bu hakkını kullanarak verilerinin kimlere aktarıldığını öğrenme bu sayede verilerinin aktarıldığı kişilere karşı da haklarını kullanabilme şansına da sahip olabilecektir.

  • İlgili Kişinin İtiraz Etme ve Zararın Giderilmesini Talep Etme Hakkı

Kanunun 11/g ve ğ maddelerinde; ilgili kişiye İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme ve Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme hakları tanınmıştır.

Günümüzde farklı araçlar vasıtası ile farklı nitelikte veriler elde edilmekte ve bu veriler çok farklı amaçlar için analiz edilmektedir. Bunlar ilgili kişilerin internette arama veya gezinme faaliyetleri olabileceği gibi tüketim ve harcama alışkanlıkları da olabilir veya finansal durumu da olabilir.

Birçok farklı kaynaktan elde edilen verilerin kullanımı ile kişiler hakkında profil oluşturulmakta ve bu profillerine göre muamele ve davranışlara maruz kalmaktadırlar. Bir örnek vermek gerekir ise kişilerin kredi ödeme alışkanlıkları ve düzenleri üzerinden kendilerine ait kredi notları oluşturulmakta ve kişinin finansal araçlar ile ilgili davranışları profillenmektedir. Finansal kuruluşlar da bu profile göre müşterisine davranmaktadır.

İlgili Kişi’nin kendisi hakkında oluşturulan bu profillere itiraz etme hakkı bulunmaktadır.

Yine İlgili Kişi genel hükümler doğrultusunda hukuka aykırı işleme faaliyetinin kendisini bir zarara uğrattığını ispat etmesi halinde zararının giderilmesini de talep edebilecektir.
[cptr].

 

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir